میخچه و پینه دست و پا: درمان، علائم و علت

Feet of toddler on beach

میخچه و پینه در اصل لایه‌های ضخیم و سخت شده پوست هستند که در اثر تلاش پوست برای محافظت از خود در برابر سایش و فشار ایجاد می‌شوند. میخچه و پینه غالباً روی کف پا و پنجه یا دست و انگشتان دست به چشم می‌خورد و ظاهر ناخوشایندی دارد. درمان میخچه و پینه تنها در صورتی ضرورت می‌یابد که موجب ناراحتی بیمار شود.

متخصصان کلینیک فرهمند با برداشتن پوست سخت شده و بهره‌گیری از درمان‌های ترکیبی به شما کمک می‌کنند تا در زمانی کوتاه با میخچه یا پینه ناخوشایند خداحافظی کنید. پس از برداشتن میخچه و پینه نوبت به درمان مشکل اصلی ایجاد کننده‌ی این ضایعه‌های پوستی می‌رسد تا مشکل کاملاً ریشه‌کن شود و دیگر بار شاهد وجود آنها نباشید.

علت‌ها و دلایل


فشار و سایش ناشی از حرکت‌های مکرر باعث ایجاد شدن میخچه و پینه می‌شود. از جمله منابع فشار و سایش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • پوشیدن کفش نامناسب: کفش‌های تنگ و پاشنه بلند بخش‌هایی از پا را تحت فشار قرار می‌دهد. از طرفی هنگام پوشیدن کفش گشاد نیز پا بارها می‌لغزد و به کفش ساییده می‌شود. به علاوه پا گاهی به درز یا بخیه داخل کفش ساییده می‌شود.
  • نپوشیدن جوراب: پوشیدن کفش و صندل بدون جوراب یکی از دلایل ایجاد میخچه و پینه در اثر سایش پا است. جورابی که اندازه پا نباشد نیز مشکل‌ساز خواهد شد.
  • نواختن ساز یا استفاده از ابزار: پینه روی دست پی‌آمد وارد شدن فشار مکرر ناشی از نواختن ساز، کار کردن با ابزار یا حتی نوشتن است.

علائم و نشانه‌ها


علائم زیر بیانگر وجود میخچه یا پینه است:

  • سخت، زبر و ضخیم شدن بخشی از پوست
  • برآمدگی سخت و محکم
  • حساسیت به لمس یا درد زیر پوست
  • خشک، پوسته پوسته یا مومی شدن پوست

پینه و میخچه دو مشکل متفاوت هستند.

  • میخچه: میخچه از پینه کوچکتر است و مرکز سختی دارد که با پوست ملتهب احاطه می‌شود. میخچه‌ها معمولاً روی بخش‌هایی از پا، مانند بالا و کنار پنجه و حتی بین انگشتان، ایجاد می‌شود که وزن را تحمل نمی‌کند. البته میخچه گاهی در بخش‌های تحمل کننده وزن نیز به چشم می‌خورد. فشار دادن میخچه باعث بروز درد می‌شود.
  • پینه: پینه به ندرت دردناک است و معمولاً روی کف پا، به ویژه زیر پاشنه یا برجستگی کف پا، روی کف دست یا زانو ایجاد می‌شود. شکل و اندازه پینه‌ها متغیر است، اما پینه‌ها در مجموع از میخچه‌ها بزرگتراند.

آزمایش و تشخیص


آزمایش‌ها و عمل‌های تشخیصی میخچه و پینه عبارت‌اند از:

  • معاینه: پزشک پا را معاینه می‌کند تا مطمئن شود که دلیل ضخیم شدن پوست عوامل دیگری مانند زگیل یا کیست نیست.
  • پرتونگاری (عکسبرداری): پزشک گاهی دستور عسکبرداری از پا یا دست می‌دهد تا متوجه شود که آیا ناهنجاری فیزیکی دلیل به وجود آمدن میخچه و پینه هست یا خیر.

درمان


برای درمان میخچه و پینه باید از حرکت‌های مکرر عامل ایجاد کننده آنها اجتناب شود؛ پوشیدن کفش مناسب، استفاده از کفی‌های محافظ و دیگر اقدام‌های بیمار در راستای مراقبت از خود می‌تواند منبع مشکل را از بین ببرد.

اگر میخچه و پینه علی‌رغم مراقبت‌های بیمار از بین نرود یا دردناک شود، باید اقدام پزشکی برای درمان آن انجام شود:

  • برداشتن پوست اضافی: پزشک در مطب پوست ضخیم شده را می‌تراشد یا میخچه بزرگ را با تیغ جراحی برمی‌دارد. بیمار به هیچ وجه نباید این کار را شخصاً انجام دهد، چون ممکن است باعث ایجاد عفونت شود.
  • بین بردن میخچه با دارو: پزشک از چسبی حاوی ۴۰ درصد اسید سالیسیلیک استفاده می‌کند. چسب‌ها (پچ‌ها)ی دیگری را نیز می‌توان بدون نسخه از داروخانه تهیه کرد. پزشک دستور استفاده از چسب و زمان تعویض آن را به بیمار اطلاع می‌دهد. به علاوه پزشک گاهی به بیمار پیشنهاد می‌دهد تا با سنگ پا، سوهان ناخن یا کاغذ سمباده پوست مرده را پیش از استفاده از چسب جدید بسابد. پزشک در صورت لزوم ژل اسید سالیسیلیک را برای بخش‌های بزرگتر تجویز می‌کند.
  • دارو برای کاهش خطر احتمالی عفونت: پزشک پماد آنتی بیوتیک را برای کاهش احتمال عفونت تجویز می‌کند.
  • قرار دادن کفی در کفش: پزشک در صورت وجود بدشکلی کف پا استفاده از کفی‌های طبی (ارتوز) را جهت جلوگیری از عود کردن میخچه یا پینه تجویز می‌کند.
  • جراحی: پزشک در موارد نادر برای اصلاح هم‌تراز نبودن استخوان که باعث سایش می‌شود، دستور جراحی می‌دهد.

سبک زندگی و درمان‌های خانگی

  • استفاده از پدهای غیرتجویزی: با پد می‌توان از محل ایجاد شدن میخچه یا پینه محافظت کرد. هنگام استفاده از پدها یا مایعات از بین برنده میخچه باید مراقب بود، چون سالیسیلیک اسید موجود در آنها، به ویژه در بیماران مبتلا به دیابت یا دیگر عارضه‌های مختل کننده جریان خون، ممکن است پوست سالم را تحریک کند و منجر به عفونت شود.
  • خیساندن دست یا پا: قرار دادن دست یا پا در آب صابون گرم میخچه و پینه را نرم می‌کند و به این ترتیب راحت‌تر می‌توان پوست ضخیم شده را برداشت.
  • نازک کردن پوست ضخیم شده: ساییدن میخچه و پینه با سنگ پا، سوهان، سمباده یا کیسه حمام هنگام حمام کردن یا پس از آن به از بین بردن لایه پوست سفت شده کمک می‌کند. البته نباید از اشیاء تیز استفاده کرد. بیماران دیابتی نیز به دلیل خطر بالای عفونی شدن نباید از سنگ پا استفاده کنند.
  • مرطوب کردن پوست: نرم نگه داشتن پوست دست و پا با مرطوب کننده‌ها مفید است.
  • پوشیدن جوراب و کفش راحت: تا زمان از بین رفتن میخچه و پینه باید فقط جوراب‌ها و کفش‌های با طبی محافظ و اندازه به پا کرد.

پیشگیری


با روش‌های زیر می‌توان از به وجود آمدن میخچه و پینه جلوگیری کرد:

  • پوشیدن کفشی با پنجه گشاد: اگر نتوانید انگشتان پا را در کفش تکان دهید، کفش‌تان تنگ است. از فروشنده بخواهید تا با استفاده از قالب‌های مخصوص کفش را گشاد کند و تمام بخیه‌ها یا درزهای ایجاد کننده سایش را از بین ببرد.
  • استفاده از پوشش‌های محافظ: با پد، چسب یا باند بخش‌هایی از پا را که در معرض سایش هستند، بپوشانید. به علاوه می‌توانید با جدا کننده انگشت یا مقداری پشم گوسفند انگشت‌ها را از هم جدا نگه دارید.
  • استفاده از دستکش هنگام کار با ابزار: دستکش به دست کردن یا پوشاندن دسته ابزار در جلوگیری از پینه دست مؤثر است.